Co to jest park narodowy?
Park narodowy to najwyższa forma ochrony przyrody w Polsce. Według ustawy o ochronie przyrody obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, społecznymi, kulturowymi i edukacyjnymi, o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe.
W Polsce są 23 parki narodowe o łącznej powierzchni ok. 3290,1 km² — nieco ponad 1% powierzchni kraju. Każdy ma własną dyrekcję, a nadzór nad parkami sprawuje minister właściwy do spraw środowiska.
Po co są parki narodowe?
Celem parku jest zachowanie różnorodności biologicznej, zasobów przyrody nieożywionej i walorów krajobrazowych, przywracanie właściwego stanu zniszczonych ekosystemów, a także edukacja i udostępnianie przyrody ludziom — ale w sposób, który jej nie szkodzi. Dlatego parki wyznaczają szlaki, pobierają opłaty i ograniczają liczbę odwiedzających w najcenniejszych miejscach.
Rodzaje ochrony w parku narodowym
- Ochrona ścisła
- Człowiek nie ingeruje w przyrodę — las, rzeka czy bagno rozwijają się same. Wstęp zwykle tylko szlakiem lub z przewodnikiem.
- Ochrona czynna
- Park prowadzi zabiegi, które pomagają przyrodzie: koszenie łąk, usuwanie obcych gatunków, odtwarzanie mokradeł.
- Ochrona krajobrazowa
- Chroni się przede wszystkim walory krajobrazu, np. w otoczeniu wsi i dawnych pól.
Wokół parku wyznacza się otulinę — strefę ochronną, która ma zabezpieczać park przed zagrożeniami z zewnątrz.
Zasady zachowania w parku narodowym
- Poruszaj się tylko po wyznaczonych szlakach i ścieżkach.
- Nie zrywaj roślin, nie zbieraj grzybów ani skał, chyba że regulamin parku na to pozwala.
- Nie dokarmiaj i nie płosz zwierząt; zachowaj ciszę.
- Nie rozpalaj ognisk i nie biwakuj poza wyznaczonymi miejscami.
- Psa wprowadzaj tylko tam, gdzie pozwala na to regulamin, i zawsze na smyczy.
- Zabierz swoje śmieci ze sobą.
- Na loty dronem potrzebna jest zgoda dyrekcji parku.
Za łamanie zasad można dostać mandat od straży parku. Szczegóły zawiera regulamin każdego parku.
Park narodowy a park krajobrazowy
| Park narodowy | Park krajobrazowy | |
|---|---|---|
| Kto tworzy | Rada Ministrów | Sejmik województwa |
| Co chroni | Całą przyrodę i krajobraz | Krajobraz, przyrodę i dziedzictwo kulturowe w warunkach zrównoważonego rozwoju |
| Minimalna powierzchnia | 1000 ha | brak |
| Gospodarka i zabudowa | Bardzo ograniczone | Dozwolone z ograniczeniami |
| Wstęp | Szlakami, czasem płatny | Swobodny, bezpłatny |
| Liczba w Polsce | 23 | ponad 120 |
Więcej: parki krajobrazowe w Polsce · lista parków narodowych.
Najczęściej zadawane pytania
Co to jest park narodowy w skrócie?
To obszar o powierzchni co najmniej 1000 ha, wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, na którym chroni się całą przyrodę i krajobraz. To najwyższa forma ochrony przyrody w Polsce.
Kto tworzy parki narodowe w Polsce?
Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, po uzgodnieniu z samorządami. Wyjątkowo park może powstać na mocy specjalnej ustawy.
Czym jest otulina parku narodowego?
To strefa ochronna wokół parku, która ma zabezpieczać go przed zagrożeniami z zewnątrz, np. zabudową czy zanieczyszczeniami.
Czym różni się park narodowy od krajobrazowego?
Park narodowy chroni całą przyrodę i ma najsurowsze zasady, tworzy go rząd. Park krajobrazowy tworzy sejmik województwa; dopuszcza gospodarkę i zabudowę, a wstęp jest swobodny.